آسانسورها، به عنوان ستون فقرات ساختمانهای مدرن، نقش حیاتی در جابجایی افراد و کالاها ایفا میکنند. عملکرد ایمن و کارآمد یک آسانسور، به عوامل متعددی بستگی دارد که یکی از مهمترین آنها، سیستم تعلیق است. سیستم تعلیق، وظیفه نگهداری کابین و وزنه تعادل را بر عهده دارد و باید به گونهای طراحی و اجرا شود که ایمنی و راحتی مسافران را تضمین کند. در این مقاله، به بررسی چهار روش رایج تعلیق آسانسور میپردازیم و نقش اجزای کنترلی مانند شستی طبقات و پنل داخل کابین را در عملکرد کلی سیستم مورد بررسی قرار میدهیم.
1. روش سیم بکسلی (Rope Suspension): رایجترین روش با قدمتی طولانی
روش سیم بکسلی، به عنوان پرکاربردترین روش تعلیق آسانسور در سراسر جهان، از دیرباز مورد استفاده قرار گرفته است. در این روش، کابین و وزنه تعادل توسط تعدادی سیم بکسل فولادی قوی به یکدیگر متصل میشوند. این سیم بکسلها، از یک طرف به کابین و از طرف دیگر به وزنه تعادل متصل شده و از روی قرقرهای که توسط موتور چرخانده میشود، عبور میکنند.
نحوه عملکرد:
موتور آسانسور با چرخاندن قرقره، سیم بکسلها را به حرکت در میآورد و باعث بالا و پایین رفتن کابین میشود. وزنه تعادل، به منظور کاهش بار موتور و صرفهجویی در انرژی، وزن کابین را تا حدودی خنثی میکند.
مزایا:
- قابلیت اطمینان بالا
- هزینه نسبتاً پایین
- سهولت در نگهداری و تعمیرات
- ظرفیت باربری بالا
معایب:
- نیاز به فضای زیاد برای موتورخانه
- ایجاد صدا در حین حرکت
- امکان لرزش کابین
ارتباط با اجزای کنترلی:
در این روش، شستی طبقات و پنل داخل کابین نقش مهمی در کنترل حرکت آسانسور دارند. مسافران با فشردن دکمه مربوط به طبقه مورد نظر در پنل طبقات، درخواست خود را به سیستم کنترل آسانسور ارسال میکنند. سیستم کنترل، با دریافت این درخواست، موتور را به کار انداخته و کابین را به سمت طبقه مورد نظر هدایت میکند. در پنل داخل کابین نیز دکمههایی برای انتخاب طبقات وجود دارد که مسافران میتوانند از آنها برای تعیین مقصد خود استفاده کنند. علاوه بر این، پنل داخل کابین لمسی معمولاً دارای دکمههای اضطراری، سیستم ارتباط داخلی (اینترکام) و نمایشگر اطلاعات است که به مسافران امکان کنترل و ارتباط با بیرون را میدهد.
2. روش زنجیری (Chain Suspension): مناسب برای بارهای سبک و ارتفاعات کم
روش زنجیری، در گذشتهای نه چندان دور، یکی از روشهای رایج تعلیق آسانسور بود. اما امروزه، به دلیل محدودیتهای خاص خود، بیشتر در آسانسورهای قدیمی تر یا آسانسورهایی با ظرفیت باربری کم و ارتفاع محدود مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش، به جای سیم بکسل، از زنجیرهای فولادی برای تعلیق کابین و وزنه تعادل استفاده میشود.
نحوه عملکرد:
عملکرد این روش مشابه روش سیم بکسلی است، با این تفاوت که زنجیرها به جای سیم بکسل، وظیفه انتقال نیرو و نگهداری کابین و وزنه تعادل را بر عهده دارند.
مزایا:
- مقاومت بالا در برابر سایش و خوردگی
- قابلیت اطمینان در شرایط سخت
معایب:
- وزن زیاد
- ایجاد صدای زیاد در حین حرکت
- ظرفیت باربری محدود
- نیاز به نگهداری و روغنکاری مداوم
ارتباط با اجزای کنترلی:
مانند روش سیم بکسلی، شستی طبقات و پنل داخل کابین در این روش نیز نقش اساسی در کنترل حرکت آسانسور دارند. سیستم کنترل آسانسور، با دریافت سیگنال از شستی طبقات یا پنل داخل کابین، موتور را به کار انداخته و زنجیرها را به حرکت در میآورد تا کابین به طبقه مورد نظر برسد.
3. روش تسمهای (Belt Suspension): نسل جدید با مزایای متعدد
روش تسمهای، به عنوان یک روش نسبتاً جدید در صنعت آسانسور، به سرعت در حال گسترش است. در این روش، به جای سیم بکسل یا زنجیر، از تسمههای فولادی یا کامپوزیتی برای تعلیق کابین و وزنه تعادل استفاده میشود.
نحوه عملکرد:
عملکرد این روش مشابه روش سیم بکسلی است، با این تفاوت که تسمهها به جای سیم بکسل، وظیفه انتقال نیرو و نگهداری کابین و وزنه تعادل را بر عهده دارند.
مزایا:
- صدای بسیار کم در حین حرکت
- وزن کم
- طول عمر بالا
- راندمان انرژی بالا
- نیاز به فضای کم برای موتورخانه
معایب:
- هزینه اولیه بالاتر نسبت به روش سیم بکسلی
- نیاز به تخصص بیشتر در نصب و نگهداری
ارتباط با اجزای کنترلی:
مانند دو روش قبلی، شستی طبقات چه شستی کلاسیک و یا پنل لمسی طبقات و پنل داخل کابین در این روش نیز نقش تعیینکنندهای در کنترل حرکت آسانسور دارند. سیستم کنترل آسانسور، با دریافت سیگنال از شستی طبقات یا پنل داخل کابین، موتور را به کار انداخته و تسمهها را به حرکت در میآورد تا کابین به طبقه مورد نظر برسد. صدای کم و حرکت نرمتر آسانسورهای تسمهای، تجربه بهتری را برای مسافران رقم میزند.
4. روش هیدرولیکی (Hydraulic Suspension): قدرتمند و مناسب برای بارهای سنگین
روش هیدرولیکی، در آسانسورهای هیدرولیکی مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش، کابین آسانسور بر روی یک پیستون هیدرولیکی قرار میگیرد که توسط روغن تحت فشار بالا حرکت میکند.
نحوه عملکرد:
پمپ هیدرولیک، روغن را با فشار بالا به داخل سیلندر هیدرولیک پمپ میکند. این فشار، باعث بالا رفتن پیستون و در نتیجه، بالا رفتن کابین میشود. برای پایین آوردن کابین، شیر تخلیه باز شده و روغن به تدریج از سیلندر خارج میشود.
مزایا:
- قابلیت حمل بارهای بسیار سنگین
- نیاز به فضای کم برای چاه آسانسور
- حرکت نرم و روان
معایب:
- سرعت پایینتر نسبت به سایر روشها
- مصرف انرژی بیشتر
- نیاز به سرویس و نگهداری دقیق
- احتمال نشتی روغن
ارتباط با اجزای کنترلی:
در آسانسورهای هیدرولیکی، شستی طبقات و پنل داخل کابین نقش مهمی در کنترل حرکت پیستون هیدرولیک و در نتیجه، حرکت کابین دارند. سیستم کنترل آسانسور، با دریافت سیگنال از شستی طبقات یا پنل داخل کابین، پمپ هیدرولیک و شیر تخلیه را کنترل کرده و باعث بالا و پایین رفتن کابین میشود.
نتیجهگیری:
روشهای مختلفی برای تعلیق آسانسور وجود دارد که هر کدام دارای مزایا و معایب خاص خود هستند. انتخاب روش مناسب، به عوامل متعددی از جمله نوع آسانسور، ظرفیت باربری، ارتفاع ساختمان و ملاحظات اقتصادی بستگی دارد. صرف نظر از روش تعلیق، شستی طبقات و شستی داخل کابین همواره به عنوان اجزای کنترلی اصلی، نقش حیاتی در هدایت و کنترل حرکت آسانسور ایفا میکنند. طراحی مناسب این اجزا و عملکرد صحیح آنها، از اهمیت بالایی برخوردار است و تاثیر مستقیمی بر ایمنی و راحتی مسافران دارد