ساختمان سازه ی آسانسور و موارد مختلفی که در کنار همیدیگر قرار میگیرند تا آسانسور عملکرد درستی داشته باشه و بین طبقات به شیوه ی درستی جابه جا بشه؛ یکی از مهمترین بخش های این سازه ی پیچیده فضای بالای کابین آسانسور یا اورهد نام داره که از لحاظ مختلفی دارای اهمیت هست به طور مثال این فاصله چقدر باشه تا اون دیزاین داخلی کابین از سمت سقف به خوبی انجام بشه و همچنین فاصله استاندارد تا اتاق آسانسور رعایت بشه.
اهمیت فضای بالای آسانسور
فضای بالای آسانسور، فراتر از یک فضای خالی، محلی است برای:
ایمنی در مواقع اضطراری: در صورت خرابی آسانسور و عبور کابین از بالاترین سطح توقف، فضای بالای آسانسور به عنوان یک منطقه ایمن عمل میکند و از برخورد کابین با سقف چاه جلوگیری میکند. این امر به ویژه در ساختمانهای بلندمرتبه که خطر سقوط آزاد کابین بیشتر است، اهمیت دوچندان مییابد. بافرهای هیدرولیکی یا فنری که در این فضا نصب میشوند، ضربه ناشی از سقوط احتمالی را جذب کرده و از آسیبهای جدی جلوگیری میکنند.
فضای کاری برای تعمیر و نگهداری: تکنسینهای آسانسور برای انجام تعمیرات و نگهداری، به فضای کافی در بالای کابین نیاز دارند. فضای بالای آسانسور، این امکان را فراهم میکند تا تکنسینها به راحتی به تجهیزات دسترسی داشته باشند و عملیات تعمیر و نگهداری را با سهولت و ایمنی بیشتری انجام دهند. این فضا به آنها اجازه میدهد تا به اجزای حیاتی مانند موتور، گیربکس، ترمز و سیستم کنترل دسترسی داشته باشند.
نصب و نگهداری تجهیزات: بسیاری از تجهیزات حیاتی آسانسور مانند موتور، گیربکس، ترمز و سیستم کنترل، در فضای بالای آسانسور نصب میشوند. این تجهیزات، قلب تپنده آسانسور هستند و عملکرد صحیح آنها برای حرکت روان و ایمن کابین ضروری است. فضای کافی در بالای آسانسور، امکان نصب و نگهداری آسان این تجهیزات را فراهم میکند.
کاهش ضربه: در برخی از سیستمهای آسانسور، از بافرهای هیدرولیکی یا فنری در فضای بالای آسانسور استفاده میشود تا در صورت سقوط احتمالی کابین، ضربه را کاهش دهند. این بافرها، انرژی جنبشی کابین را جذب کرده و از آسیبهای ناشی از ضربه جلوگیری میکنند.
استانداردهای فضای بالای آسانسور
استانداردهای ملی و بینالمللی متعددی برای تعیین ابعاد و تجهیزات فضای بالای آسانسور وجود دارد. این استانداردها، بسته به نوع آسانسور، سرعت آن و ظرفیت کابین، متفاوت هستند. برخی از مهمترین این استانداردها عبارتند از:
EN 81-20/50: استاندارد اروپایی برای طراحی، ساخت و نصب آسانسورهای مسافربری و باربری. این استاندارد، الزامات ایمنی و عملکردی دقیقی را برای آسانسورها تعیین میکند و به عنوان یک مرجع معتبر در سراسر جهان شناخته میشود.
ASME A17.1: استاندارد آمریکایی برای آسانسورها و پله برقیها. این استاندارد نیز، الزامات ایمنی و عملکردی جامعی را برای آسانسورها ارائه میدهد و به طور گسترده در آمریکای شمالی مورد استفاده قرار میگیرد.
ISIRI 6303: استاندارد ملی ایران برای آسانسورهای برقی. این استاندارد، الزامات ایمنی و عملکردی خاصی را برای آسانسورهای مورد استفاده در ایران تعیین میکند و با استانداردهای بینالمللی هماهنگ است.
این استانداردها، حداقل ارتفاع فضای بالای آسانسور، تجهیزات مورد نیاز و الزامات ایمنی را مشخص میکنند. به عنوان مثال، استاندارد EN 81-20/50، حداقل ارتفاع فضای بالای آسانسور را بر اساس سرعت آسانسور تعیین میکند. هرچه سرعت آسانسور بیشتر باشد، ارتفاع فضای بالای آسانسور نیز باید بیشتر باشد تا ایمنی مسافران و تکنسینها تضمین شود.
علاوه بر ارتفاع، این استانداردها، الزامات دیگری را نیز برای فضای بالای آسانسور تعیین میکنند، از جمله:
- وجود نردبان یا پله برای دسترسی آسان به فضای بالای آسانسور
- نصب روشنایی کافی در فضای بالای آسانسور
- نصب کلید توقف اضطراری در فضای بالای آسانسور
- حفاظت از تجهیزات در برابر رطوبت و گرد و غبار
تجهیزات موجود در فضای بالای آسانسور
فضای بالای آسانسور، محل قرارگیری تجهیزات متعددی است که برای عملکرد صحیح و ایمن آسانسور ضروری هستند. برخی از این تجهیزات عبارتند از:
موتور و گیربکس: در آسانسورهای کششی، موتور و گیربکس در فضای بالای آسانسور نصب میشوند. موتور، نیروی لازم برای حرکت کابین را تامین میکند و گیربکس، سرعت و گشتاور موتور را تنظیم میکند. انتخاب موتور و گیربکس مناسب، برای عملکرد کارآمد و ایمن آسانسور بسیار مهم است.
تابلو فرمان: تابلو فرمان، مغز متفکر آسانسور است و تمام عملیات مربوط به حرکت کابین، باز و بسته شدن دربها و نمایش اطلاعات را کنترل میکند. تابلو فرمان، سیگنالهای ارسالی از شستی داخل کابین و شستی طبقات را پردازش کرده و دستورات لازم را به سایر اجزای آسانسور ارسال میکند.
ترمز: ترمز، برای متوقف کردن کابین در مواقع ضروری استفاده میشود. ترمز، معمولاً به صورت الکترومغناطیسی عمل میکند و در صورت قطع برق، به طور خودکار فعال میشود. ترمز، یکی از مهمترین اجزای ایمنی آسانسور است و باید به طور منظم بازرسی و نگهداری شود.
فلکه هرزگرد: فلکه هرزگرد، برای هدایت سیم بکسلهای کابین و وزنه تعادل استفاده میشود. فلکه هرزگرد، باید از جنس مقاوم و با کیفیتی ساخته شده باشد تا بتواند وزن کابین و وزنه تعادل را تحمل کند.
سنسورها و سوئیچها: سنسورها و سوئیچها، برای تشخیص موقعیت کابین، وضعیت دربها و سایر پارامترهای مهم استفاده میشوند. این سنسورها و سوئیچها، اطلاعات لازم را به تابلو فرمان ارسال کرده و به عملکرد ایمن و کارآمد آسانسور کمک میکنند.
روشنایی: فضای بالای آسانسور باید دارای روشنایی کافی باشد تا تکنسینها بتوانند به راحتی تعمیرات و نگهداری را انجام دهند. روشنایی مناسب، ایمنی و بهرهوری تکنسینها را افزایش میدهد.
کلید توقف اضطراری: کلید توقف اضطراری، برای متوقف کردن فوری آسانسور در مواقع خطر استفاده میشود. این کلید، باید در دسترس و قابل مشاهده باشد تا در مواقع اضطراری، بتوان به سرعت از آن استفاده کرد.
نقش شستی داخل کابین و شستی طبقات در عملکرد آسانسور
همانطور که اشاره شد، پنل کابین و پنل طبقات، اجزای اصلی رابط کاربری آسانسور هستند و نقش مهمی در عملکرد کلی سیستم ایفا میکنند.
شستی داخل کابین: این شستی، به مسافران امکان میدهد تا طبقه مورد نظر خود را انتخاب کنند. با فشردن دکمه مربوط به یک طبقه، سیگنالی به تابلو فرمان ارسال میشود و تابلو فرمان، دستور حرکت کابین به آن طبقه را صادر میکند. طراحی ارگونومیک و خوانایی دکمههای پنل داخل کابین، برای ارائه یک تجربه کاربری مناسب و آسان بسیار مهم است.
شستی طبقات: این شستی، به افراد خارج از کابین امکان میدهد تا آسانسور را به طبقه خود فراخوانی کنند. با فشردن دکمه بالا یا پایین یا در پنل لمسی طبقات با لمس نشانگر سیگنالی به تابلو فرمان ارسال میشود و تابلو فرمان، نزدیکترین کابین را به آن طبقه اعزام میکند. سیستمهای هوشمند آسانسور، میتوانند با در نظر گرفتن ترافیک و تقاضا، کابینها را به طور بهینه به طبقات مختلف اعزام کنند.
عملکرد صحیح شستی داخل کابین و شستی طبقات، برای ارائه یک تجربه کاربری مناسب و کارآمد ضروری است. در صورت خرابی این شستیها، ممکن است مسافران نتوانند طبقه مورد نظر خود را انتخاب کنند یا آسانسور را به طبقه خود فراخوانی کنند. در این صورت، باید سریعاً نسبت به تعمیر یا تعویض شستیها اقدام شود.
نکات ایمنی در فضای بالای آسانسور
رعایت نکات ایمنی در فضای بالای آسانسور، برای جلوگیری از حوادث و آسیبهای احتمالی ضروری است. برخی از این نکات عبارتند از:
- فقط افراد مجاز باید وارد فضای بالای آسانسور شوند.
- قبل از ورود به فضای بالای آسانسور، برق آسانسور را قطع کنید.
- از تجهیزات ایمنی مناسب مانند کلاه ایمنی، دستکش و کفش ایمنی استفاده کنید.
- از ابزار و تجهیزات مناسب برای انجام تعمیرات و نگهداری استفاده کنید.
- در صورت وجود هرگونه خطر، فوراً کار را متوقف کنید.
نتیجهگیری
فضای بالای آسانسور، یک بخش حیاتی از سیستم آسانسور است که نقش مهمی در ایمنی، عملکرد و نگهداری آن ایفا میکند. رعایت استانداردها و نکات ایمنی مربوط به این فضا، برای جلوگیری از حوادث و تضمین عملکرد صحیح آسانسور ضروری است. شستی داخل کابین و شستی طبقات، به عنوان اجزای اصلی رابط کاربری آسانسور، نقش مهمی در عملکرد کلی سیستم ایفا میکنند و عملکرد صحیح آنها، برای ارائه یک تجربه کاربری مناسب و کارآمد ضروری است. با توجه به اهمیت این فضا، لازم است که به طور منظم بازرسی و نگهداری شود تا از بروز هرگونه مشکل و حادثه جلوگیری شود. بازرسیهای دورهای، باید توسط متخصصین مجرب و آموزشدیده انجام شود تا از ایمنی و عملکرد صحیح تمامی اجزای آسانسور اطمینان حاصل شود